سيرسور

"روز ملی سلامتی و تغذيه"

در ايران باستان مردم به تندرستی، شادمانی ارج بسيار می‌نهادند و حتی در جشن‌ها سرودهايی در زمينه تندرستی می‌خواندند که در واقع نيايش‌هايی بود که طی آن از يزدان بزرگ پيروزی، پارسايی، سلامتی، شادی و شادکامی خود و خانواده خود را خواستار می‌شدند. در آن روزگاران ايرانيان توجه ويژه به محيط زيست (از جمله پاک نگاهداشتن آب)، بهداشت غذا و غذا خوردن نيز داشتند، که بازتاب اين موضوع هم در سرودها، نوشته‌ها و نيايش‌های آن دوران‌ها ديده می‌شود.

مطلب ديگر اين که ايرانيان در روزگاران باستان به ارزش مواد خوراکی بطور کلی، و گياهان خوراکی بطور خاص، عقيده و به خواص سلامتی بخش غذاها باوری استوار داشتند.

از سوی ديگر ايرانيان باستان به گاه‌شماری اهميت بسياری می‌دادند. سال (بر پايه کشاورزی و دامداری) به شش فصل تقسيم می‌شد. مثلاً فصل بذرپاشی، جفت‌گيری دام‌ها، دروی محصول و غيره. هر روز از ماه نام خاصی داشت که توصيف کننده حالت يا نشان دهنده چيزی بود مثلاً تندرستی، بی‌مرگی، زمين، آتش و غيره.

مردم بر اساس باورهايی که داشتند در بسياری از روزها جشن‌های بسيار بر پا می‌داشتند. يکی از اين جشن‌ها "سيرسور" بود. به معنی "جشن سير". در اين جشن که روز چهادهم ديماه بر پامی شد، مردم به شادی و پايکوبی می‌پرداختند و خوراک‌های ويژه‌ای می‌پختند. در اين خوراک‌ها سير و بعضی سبزي‌های ديگر را به هنگام پخت در برش‌های گوشت قرار می‌دادند و از خوردن چربی دوری می‌جستند.

پيدايش اين جشن با "جمشيد" ربط داده شده است. جمشيد فرمانروايی بود که برخی از پديده‌های تندرستی بخش و شادی آفرين (و همچنين جشن نوروز) را به او نسبت می‌دادند. نيز برخی بر اين عقيده بودند که جمشيد نخستين کسی بود که سخن از علم پزشکی به ميان آورد. او پس از يک فرمانروايی دراز از دست اژدها (ضحاک) که به او حمله کرده بود، گريخت و در روز 14 دی ماه در سيستان کشته شد. کشته شدن جمشيد-مظهر زندگی و تندرستی- برابر بود با چيرگی ديوان. در نتيجه مردم سير به خوراکشان افزودند، زيرا بر اين باور بودند که سير (و برخی سبزي‌های ديگر) موجب دوری شر و بيماری- که از جانب ديوان و جنبيان پديد می‌آمدند- می شود. سپس اين رسم برقرار شد که همه ساله در روز چهاردم ديماه مردم جشن بگيرند تا از شر بيماری آفرينی ديوان رهايی يابند. ويژگی اين جشن افزودن سير و حذف روغن و چربی از برنامه خوراکی بود.